Sayı 88

Süleyman Turan* Giriş Yerine: Modern İnsanın Anlam Arayışı ve Yeni Dinî Hareketler Evrende yegâne sorumluluk sahibi varlık olan insan, yeryüzüne düşüşünden itibaren sürekli bir anlam arayışı içinde olmuştur. Nitekim anlam ve anlamlandırma insan gerçeğinin bir olgusudur; bilen, yapıp eden, tavır takınan, isteyen, özgür hareketleri olan, çalışan, eğiten ve eğitilen, inanan, konuşan vb. özellikleriyle insanoğlunun ortaya…

Ahmet Murat Özel İbn Acîbe, Mi’râcü’t-teşevvüf adlı küçük tasavvuf sözlüğünde, tasavvuf terminolojisinde ikili karşıtlıklar hâlinde bulunan bir kavram setini ele alır: “His-mana”. Bu ikiliden his, duyu, hatta duyusal olarak (duygu ya da duygusal değil), mana ise anlam ya da anlamsal olarak tercüme edilebilir. İbn Acîbe hissi, eşyayı zahirî, katı ve opak yönüyle ele almak; buna…

Havva Yılmaz Sinemada din, maneviyat, Tanrı’yla ilişki, inanç krizi ve varoluşsal sorgulama ekseninde çok güçlü bir gelenek var. Ingmar Bergman’ın kült filmi The Seventh Seal (1957) akla gelen ilk örneklerdendir. Bergman’ın hem hem yönettiği hem de senaryosunu kaleme aldığı film Orta Çağ’da geçer. Haçlı Seferleri’nden dönen bir şövalyenin “Ölüm” ile oynadığı satranç oyunu üzerinden insanın…

Zahit Tiryaki* Sonsuz bir ciddiyet takıntısı ve sabit bir anlam arayışı sarmalının içinde debelenip duruyoruz. Bu sarmal, sadece hayatta kalma mücadelesi ya da gündelik telaşlar olarak değil, çoğu zaman daha köklü ve daha sinsi bir şekilde ruhumuzun derinliklerine sızan bir anlam ve düzen dayatması olarak da tezahür ediyor. Ciddiyetten ve türlü zorlantılardan yorgun düştüğümüz…

“Allah’ın bizden bir muradı, bizimle bir muradı var: Bizden olan muradına dikkat ettik (şeriat), bizimle neyi murat ettiğini unuttuk.” İmam Cafer es-Sadık Mana Allah’tır. (Tasavvuf deyimi) Henry Bergson, “kadim dünyanın kavramları dünyaya bol gelen elbise gibidir” demiş; elbisenin dünyanın bedenine tam oturabilmesi için insan tecrübesinden süzülen kavramlarla tadil edilmesi gerektiğini düşünmüştü….

Nail Okuyucu* Fıkıh ilmi kendisine konu olarak mükelleflerin fiillerini (ef‘âl-i mükellefîn) belirlemiştir. Bir mükelleften sâdır olabilen her türlü davranış, birer meseleye tahvil edilmek suretiyle fıkhın mesâili hâline gelir. Yani bu davranışların şeri hüküm bakımından karşılığının ne olduğu sorusu, fıkıhta cevabı aranan meseleleri teşkil eder. Bir fıkıh kitabında kurulan bütün cümlelerin öznesi mükellef fiillerinden bir…

Nelson Maldonado-Torres* Dinin[1] antropolojik çerçevesinin tarihi ve incelenmesi, modernite/sömürgeciliğin biçimlenişiyle iç içe geçmiştir.[2] Bu bağlamda dini tanımlayan, teşhis eden ve açıklayan kişi ya da kurum büyük bir güce sahip olur. Modernite/sömürgecilik, modernitenin sömürge topraklarındaki deneyimini, Avrupa şehirlerindeki ya da “gelişmiş” dünyadaki modernite deneyiminden ayırmak için kullanılmaz. Aksine, modernite/sömürgecilik en azından 16. yüzyıldan itibaren Batı modernitesi…

Anthony Shaker Bu makalede, ilmü’l-hikme’nin kendi araştırma nesnelerine hangi akıl yürütme tarzıyla yaklaştığını ve dünyayı nasıl yorumlamaya çalıştığını incelemeye çalışacağız. Aramızda belirli bir zamansal mesafe bulunsa da incelediğimiz ilim geleneklerini, “Batı” esinli akademisyenlerin uygulamakta ısrar ettikleri radikal biçimde öznelci kategoriler üzerinden tanımlamak yerine, kendilerini nasıl ortaya koymuşlarsa o şekilde anlamak önem taşımaktadır. İster hasmane olsun…

Burhanettin Tatar* Şu ana değin yaptığımız analizlerden anlaşılacağı üzere, hakikat ve başarı öyküsü kavramsal olarak ayrı olsalar da pratikte kimi zaman ayrıştırılamaz hâldedirler. Bunun en temel nedenlerinden biri anlam ve anlatı arasındaki sıkı ilişkidir. Söz gelimi hayatın anlamı sorusu, hayat öyküsü içinde ortaya çıkan ve bu öykünün nihai anlamına dair bir sorudur. Heidegger’in kırık çekiç…

Emre Şan “Yapay Zekâ, Otomasyon ve Teknoloji Felsefesi” (Sabah Ülkesi, 87/2026) başlıklı yazımda Stiegler’in “gramatizasyon” kavramını teorik bir pusula kabul ederek dijital otomasyon meselesini ele almıştım. Yapay zekânın hazır bilgiyi otomatikleştirmesi tehdidi karşısında, Stiegler’in bilme biçimlerinin önemli bir bileşeni olan belleğin teknik özelliklerini nasıl yorumladığını göstermiştim. Neyi ne kadar bildiğimiz belleğimizdeki seçme ve unutma…