Felsefe

  Asım Cüneyd Köksal*   “Andolsun ki biz Âdemoğullarını ‘tekrîm’ ettik (üstün bir izzet ve şerefe mazhar kıldık). Onlara karada, denizde taşıyacak (vasıtalar) verdik, onlara güzel güzel rızıklar verdik, onları yarattığımızın birçoğundan cidden üstün kıldık.” (İsrâ suresi, 17:70)[1] Bu âyet-i kerîme, insanın Allah tarafından tekrîm edilmiş, yani “keramet” ve şeref sahibi bir varlık olduğunu beyan…

Burhanettin Tatar*   Gazzâlî’de gördüğümüz monolojik bilinç ile başarı öyküsü olarak hakikat ilişkisi, klasik İslam düşüncesinin metafiziksel karakterinin bir yansımasıdır. Benzer tutumu kelam, tasavvuf ve felsefe alanında fikir üreten klasik düşünürlerde şu veya bu ölçekte görmekteyiz. Söz gelimi Fahreddin Râzî –her ne kadar kuşkucu özelliği ile dikkat çekse ve “kuşkucuların önderi” (imâmü’l-müşekkikîn) diye anılsa da–…

Emre Şan* Bireysel ve kolektif geleceğimizin, otomasyon teknolojilerine ve yapay zekâya bağlı olacağı bir çağa doğru gidiyoruz. Teknolojinin evrimi, değişimi bilişsel yetilerimizin, anımsama, dikkat ve beklenti edimlerimizin dönüşümünü tetikler. Teknoloji Felsefesi Problemleri: Yazı, Bellek ve Dikkat kitabında (Akademim, 2024) Bernard Stiegler’in teknoloji felsefesinden hareketle bu konuyu ele almıştım. Yazı, bellek ve dikkat kavramlarını teknoloji felsefesi…

Anthony F. Shaker Bu makale, Devés-Valdés’in eidetik çalışmalar önerisinin, hem bağımlılık kuramının hem de onun “dekolonyal” ardıllarının dünyayı kavramaya çalışırken başvurduğu kavramsal dilin ne denli derinden yetersiz olduğunu nasıl açığa çıkardığını inceler. “Epistemoloji” üzerine takındıkları bunca ahlakçı tavra rağmen, bu yeni jargonlar Batı kaynaklı soyutlamaların esiri olmaya devam eder. Üstelik dili; tarihsel, felsefi ve toplumsal…

Erdal Yılmaz*   “Felsefe ile meşguliyetimiz bizi hatta ısrarlı biçimde, durmaksızın ‚felsefe yapıyor‘ oluşumuzdan dolayı düşünüyor olduğumuz görünümü ile aldatabilir.”[1]   Düşünme ile felsefe yapmayı, düşünce ile de felsefeyi çoğu zaman eş anlamlı olarak kullanırız. Bununla birlikte, zaman zaman felsefe ile belirli bir düşünce tarzını da kastederiz. Eğer belirli bir düşünce tarzını felsefe olarak tanımlarsak,…

Mohammad Saleh Zarepour   Religious Studies Archives’ın din felsefesinde İslami problemler ve perspektifler başlıklı dördüncü sayısını tanıtan bu makale dergide bugüne dek yayımlanmış ve İslam’la ilgili olan en iyi felsefi makalelerden bazılarını bir araya getiriyor.[1] Bu sayı için seçilen makalelerin tam kapsamını netleştirmek amacıyla felsefi bir araştırma projesinin İslam’ı ve/veya İslam geleneğini nasıl konu edebileceğini…

Burak Şaman*   Geçen yazımın[1] sonunda yeşil yumrulu tepesiyle bir muffin keki andıran, son derece sağlıklı olduğu her daim vurgulanan brokolinin –maalesef yalnızca şeklen benzediği– o kek kadar lezzetli olmadığını anımsatmış ve Platon’un çok sevdiği “Güzel şeyler zordur” vecizesine göndermede bulunmuştum. Bu yazıda fiziksel gerçekliğimizin neden (bir sınav gibi!) brokoliyi keke tercih etme gerekliliği türünden…

Asım Cüneyd Köksal*  1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi şöyle başlar: “İnsanlık ailesinin bütün üyelerinde bulunan haysiyetin ve bunların eşit ve devir kabul etmez haklarının tanınması hususunun, hürriyetin, adaletin ve dünya barışının temeli olmasına…” Beyannamenin 1. maddesinde de “Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar.” ibaresi yer alır.[1] 1949 tarihli Federal Almanya Cumhuriyeti…

Emre Şan* Patočka düşüncesinin kaynaklarından biri Antik Yunan felsefesidir ve Çek filozof, fenomenolojinin ve tarih felsefesinin yanında Sokrates, Platon ve Aristoteles üzerine de eserler yazmıştır.  Çek filozofun Freiburg’a Husserl ile çalışmak için gittiği ve Heidegger’in rektör olduğu 1933 yılında yazdığı “Platonculuk ve Politika” ilk metinlerinden biridir.  Bu metinden itibaren Platonculuğun kendi çağında nasıl bir yer…

Bilal Bekalp*   “Yeryüzünde yürüyen hiçbir hayvan ve iki kanatla uçan hiçbir kuş türü yoktur ki, sizin gibi birer ümmet olmasınlar…” En’âm suresi, (6:38)   Giriş İnsanlık tarihi boyunca hayvanlarla kurulan ilişki, yalnızca biyolojik bir zorunluluk yahut iktisadi bir teamül olarak değil; aynı zamanda felsefi bir problem olarak tezahür etmiştir. Hayvan, hem insanın gündelik yaşamında…