Sabah Ülkesi

EVRENSEL İNSAN HAKLARINA DAİR BİYO-ETİK SÖYLEM İSLAMİ ETİK VE AHLAK MEFHUMLARIYLA UZLAŞTIRILABİLİR Mİ?

Giriş Hızla küreselleşen dünyamızda söz konusu olan ortak, evrensel bir ahlaki çerçeve ihtiyacı politikalar, yasalar ve görevlere dair tartışmalarda kullanılan ve her yana yayılmış insan hakları söylemlerinin doğmasına yol açtı. Mesela, bu bağlamdaki asli nizamname olan Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi’nin (Birleşmiş Milletler 1948) çoğunluğu Müslüman olan milletlerdeki benzeri karşılıklar üzerinde etkisi oldu; İslam’da İnsan Haklarına…

GÖÇMENLERE KARŞI ULUS DEVLET

I Vaziyeti anlamak için, gözlerimizi günümüz sahnesine çevirmeliyiz. Devletle göçmenler arasında bu devre özgü bir çatışma söz konusu. Göçmenler, devletlere göre çekilmez bir anomali, kendi hükümranlığına bir meydan okuma gibi geliyor; ama sırf göçmenler bir davetsiz misafir, bir sürgün ve kaçak olduğu için değil; çünkü göçmenler varlığıyla devletin üzerine inşa edildiği temel taşı yıkıyorlar. Göçmenler…

AKIŞ: HAREKET ÇAĞI

Ürkütücü bir yeni çağa giriyoruz. Bu yeni çağda yaşamın tüm veçheleri -toplum, bilim, teknoloji ve bizzat doğa- giderek daha çok ölçüde hareket ve hareketlilikle tanımlanıyor. Çağımızın yeni tinini akış ve akım tanımlıyor. Katı olan her şeyin buharlaştığı bir ortamda yaşıyoruz. Akış, dünyaya dair yeni bir düşünme yolu değildir yalnızca. O aynı zamanda, hareketlilik, yer değiştirme…

BÜYÜK VERİ VE ÇİN: TEHDİT Mİ FIRSAT MI?

“Google unutmaz, affetmez, silmez. Dokunduğunuz her tuşu sizi tahlil etmek ve profilinizi çıkartmak için biriktirir.” Marc Goodman Her gün sabah uyandığınızda telefonunuzu açar, elektronik posta ve sosyal medya hesaplarınızı kontrol edersiniz. Notlarınızı ve iş takviminize göz atarsınız. Belki fitness programı taşıyan akıllı bir saatin rehberliğinde, 20 dakikalık sabah sporunun ardından duş alıp işe gitmek üzere…

EŞİTSİZLİKLERİN DÜNYASI VE TÜRKİYE’NİN DURUMU

Eşitsizlikle İlgili Temel Tanımlar Sosyo-ekonomik eşitsizlik temelde hanenin gelir seviyesi gibi nesnel koşullardan kaynaklanan farklılaşmalara verilen bir addır. Örneğin; belli bir gelir seviyesindeki bir hanede doğmak, alınacak sağlık hizmetlerinin, eğitimin seviyesinin ve kalitesinin, kişinin istihdam içerisindeki konumunun hatta erişilmesi mümkün olan siyasi katılımının derecesini ve niteliğini etkileyebilir. Eşitliğin sağlanmasının temelden hedeflenmediği ortamlarda kalıcı eşitsizlikler süreklileşir…

DÜNYA NASIL BİR YER DÜNYA KELİMESİNİN ETİMOLOJİK İNCELEMESİ

“Dünya” Arapça bir kelime. Yakın, alçak gibi lügat anlamlarına sahip. Üzerinde yaşadığımız gezegenin adı. Dünya kelimesi Arapça d-n-y “dal-nun-ye” kökünden geliyor. Bu kökten türeyen Arapça kelimeler arasından bazıları Türkçeye geçmiş. Bu geçişler Kur’an ayetleri ve hadis-i şerifler vesilesi ile olmuş daha çok. Bu kelimeleri Rasulü Ekrem Söyledi İşiten Türk Oldu isimli sözlüğünde Muammer Parlar sıralamış: …



DER HIMMEL ÜBER BERLIN VE WIM WENDERS

Bir filmi unutulmaz, çağlar üstü, harikulade kılan özellikler nelerdir diye sorulduğunda verilebilecek cevaplar aşağı yukarı herkesin zihninde belirir: senaryo, yönetmenlik, görsellik, oyunculuk, kurgu vs. Tüm bunlar doğru olmakla birlikte, bir filmi hafızalara kazıyan en önemli unsurlardan biri filmin, dolayısıyla yönetmenin esaslı dert sahibi olarak, derinlikli bir felsefeyle filmini inşa etmesidir. Wim Wenders’in 1987 tarihli Der…

MUSTAFA RUHİ ŞİRİN: ÇOCUĞUN SAFINDA BİR ÖNCÜ

1955 yılının bir kış sabahında Trabzon’un Of ilçesi Uğurlu Köyü’nde dünyaya gelen Mustafa Ruhi Şirin’in getirdiği birçok haberin birisi de onun şu şiir başlığı ile şimdi daha iyi anlaşılıyor: Tarih çocukla başlar. Ey insan insan ey! / Aklın erdi de / Dünyanın güneşin / Güneşin kendi etrafında / Döndüğüne / Bilemedin, bilemedin tarihin / Çocukla…

YAHYA KEMAL’İN KLASİK TÜRK MUSİKİSİ TUTKUSU

Yahya Kemal, klasik şiir ve musikimizin İslam medeniyetinin Türk kimliğiyle zirveye taşınmasında çok önemli rolü olduğunu biliyordu. Ona göre “şiir musikinin hemşiresi” olduğu için ikisini birbirinden hiç ayırmadı; klasik Türk şiirinin biçim ve muhtevasına özenerek yazdığı şiirlerinden bahsederken hep “Söyledim.” derdi, ama “Yazdım.” demezdi. İşte bu yüzden, Yahya Kemal’in şiirlerini tanımak isteyenler Seyyid Nuh, Hâfız…

CARLO GİNZBURG İLE SÖYLEŞİ: TARİH HAYATIN ÖĞRETMENİDİR

“Mikrotarih” diye bilinen alanın kurucularından kabul edilen Carlo Ginzburg, Scuola Normale Superiore di Pisa ve University of California Los Angeles’tan emekli tarih profesörüdür. Eserleri dünya çapında bilinen Carlo Ginzburg’un kitapları onlarca dile çevrilmiştir. Babası Leone Ginzburg Kırım’dan İtalya’ya göçen bir Yahudi’dir ve İtalya’daki anti-faşist harekette aktif görevler almıştır. 1944 yılında Naziler tarafından hapishanede öldürülmüştür. Annesi…

HAREKETİN ÖLÇÜSÜNDEN HAYALİN ÖLÇÜSÜNE: SUFİLERİN ZAMAN ANLAYIŞI ÜZERİNE NOTLAR

Tanrı anlayışları ve yaratma ile ilgili teorilerle doğrudan ilişkisi olması nedeniyle genel anlamda İlahiyat’ın temel problemlerinden biri kabul edilen zaman ve onun mahiyeti, özellikle metafizik meydan okumalarla sahneye çıktıkları dönemler dikkate alındığında sufilerin de gündemine yerleşen sorunlardandır. Sufiler tasavvufun ilk dönemlerinde teorik açından çok üzerinde durmadıkları, yalnızca salikin içinde bulunduğu hâl ile özdeşleştirilen vakt kavramı…

TARİHİN ANDAKİ VARLIĞI: 2018 ANMA YILININ SONUNDA “ZEİTGEİST”A DAİR

2018 yılının sonuna doğru sanki yâd etmenin süregiden mevcudiyeti Zeitgeist’a aitmiş gibi, sanki tarihin sürekli göz önüne getirilmesi zamanın imzası olmuş, kendine ait şimdinin özel bir hususiyeti olmuş gibi görünüyor. 2014’ten beri bu özgül anma kültürü, her şeyden önce Birinci Dünya Savaşı’nın mirasıyla yapılan tartışma tarafından belirlenmekte. Geçmişin bize birden yine bu kadar anlatacak şeyi…